0
ОН ТӨРТІНШІ САБАҚ

Баға және баға белгілеу қызметі

Нарықтық экономика жағдайында баға және баға белгілеу қызметі, құн заңы, сұраныс пен ұсыныс сияқты мәселелерді жан-жақты зерттеу қажеттілігі туындайды. Себебі бағалау және баға белгілеу өндірістегі, айырбастаудағы, экономикалық бөлудегі, тұтынудағы және т.б. үдерістерді сипаттайтын маңызды экономикалық құрал болып табылады.
Баға – күрделі экономикалық категория. Бағаны қалыптастыруға экономикалық, әлеуметтік, саяси және жағрафиялық факторлар ықпал етеді. Олар бағаның деңгейіне, құрылымына, қозғалысына және өзара қатынасына әсер етеді.
Экономика ғылымында баға белгілеуде негізге алынатын екі теория бар: біріншісі – бағаның негізі құн деп түсіндіретін марксистік теория; екіншісі – бағаның негізі тауардың пайдалылығы деп қарастыратын австриялық теория. Бағаның құндық теориясын А. Смит, Д. Рикардо, К. Маркс және т.б. қалыптастырды. Олардың түсіндіруінше, тауардың құны сол тауарды өндіруге қажет еңбек мөлшерімен және оған қажетті уақытпен өлшенеді. Австриялық мектеп өкілдері Бем-Баверк, Менгерлер тауар құнын еңбек шығындарымен емес, өнімнің пайдалылығымен өлшеген дұрыс деп есептейді. Альфред Маршаллдың пікірінше, тауардың бағасы ұсыныс пен сұранымға байланысты болады.
ҚР Азаматтық кодексінің үшінші бөлімінде осы заманғы баға қалыптастыру ерекшеліктері туралы арнайы бап бар. Бұл бапта баға тараптардың келісімі бойынша жүзеге асырылатындығы көрсетілген. Бұл ҚР-да еркін нарықтық баға қолданылатындығына кепілі болады.


14.3. Кестедегі баға қалыптастыруға әсер ететін факторлар жайындағы ақпараттарды қазақ тіліне аударыңыздар.
Экономические факторы Социальные факторы Политические факторы Географические факторы
 спрос на объект оценки
 риск, связанный с объектом
 степень конторля
над объектом
 инфлияция и курс доллара (евро)
 ограничения, наложенные государством  наличие и развитость инфраструк-туры
 демографичес-кая ситуация

 состояние законадатель-ства в области оценки, собствен-ности, налогоо-
блажения
 политико-правовая ситуация
в стране
 состояние окружающей среды
 местоположение объекта
 климатические особенности
 близости источников сырья и др.



Экономические факторы-Экономикалық факторлар Социальные факторы- Әлеуметтік факторлар Политические факторы-Саяси факторлар Географические факторы-Геграфиялық факторлар

Спрос на объект оценки-Баға объектісіне сұраныс

риск, связанный с объектом-Объектімен байланыты тәуекел

степень конторля
над объектом-Объектіні бақылау дәрежесі

инфлияция и курс доллара (евро)-құнсыздану және доллардың курсы(евроның)

ограничения, наложенные государством-мемлекеттен салынған шектеулер наличие и развитость инфраструк-туры-инфроқұрылымның болуы және дамуы

демографичес-кая ситуация-демографиялық жағдай

состояние законадательства в области оценки, собствен-ности, налогоо-
блажения-баға жағынан заң шығарушылықтың жағдайы.


политико-правовая ситуация
в стране-елдегі саяси-құқықтық жағдай
состояние окружающей среды-қоршаған ортаның жағдайы

местоположение объекта-объектінің тұрған жері

климатические особенности-климаттық ерекшеліктер

близости источников сырья и др.-шикізат көздерінің және тағы басқалардың жақындықтары




14.4.

А)Ашқалы,бата бергелі,бастағалы,аманат еткелі,сұрақ қойғалы,жығылғалы,ұйқысы келгелі,сөз сөйлегелі,айтқалы,қуанғалы,сөз бергелі,күткелі,дайындалғалы,шақырғалы,сенгелі.
Б)ентіп,жолдама алып,бастап,аманат етіп,сұрақ қойып,жығылып,ұйқысы келіп,сөз сөйлеп,айтып,қуанып,сөз беріп,күтіп,дайындалып,шақырып,сеніп.
В)көңілі қала,сұрай,көзі түсе,жүре,қоя,бара,таба,бағалай,сұраныс жасай,ұсыныс білдіре,қанағат ете,өлшей,баға белгілей,қалыптастыра.

14.5.

Сөйлегелі-сөйлеп-сөйлей
Бастағалы-бастап-бастай
Түстенгелі-түстеніп-түстене
Қою-қойғалы-қойып-қоя
Құлағалы-құлап-құлай
Жаздағалы-жаздап-жаздай
Мақсат қойғалы-мақсат қойып-мақсат қоя
Білгелі-біліп-біле
Бағалағалы-бағалап-бағалай
Атқалы-атып-ата
Жақындағалы-жақындап-жақындай
Қалғалы-қалып-қала
Есепке алғалы-есепке алып-есепке ала
Бастағалы-бастап-бастай
Жүгіргелі-жүгіріп-жүгіре
Жөнелгелі-жөнеліп-жөнеле
Өлшегелі-өлшеп-өлшей
Тастағалы-тасптап-тастай
Тоқтағалы-тоқтап-тоқтай
Кеткелі-кетіп-кете
Сұрағалы-сұрап-сұрай
Шыққалы-шығып-шыға
Жуынғалы-жуынып-жуына
Жатқалы-жатып-жата
Көтергелі-көтеріп-көтере
Жөнелгелі-жөнеліп-жөнеле
Күткелі-күтіп-күте
Отырғалы-отырып-отыра
Сөйлегелі-сөйлеп-сөйлей
Түскелі-түсіп-түсе
Қателескелі-қателесіп-қателесе
Жаздағалы-жаздап-жаздай
Жапқалы-жауып-жаба
Біткелі-бітіп-біте;



14.6. Сөйлемдерді аударыңыздар және көсемшелі сөздердің қандай әрекетті білдіріп тұрғанын түсіндіріңіздер.
1. Мы идем разговоривая. –Біз сөйлеп жүріп келеміз.
2. Мы пошли на стадион, пообедав. Біз тамақтанып алып,стадионға бардық
3. Приближаясь к станции, поезд замедлил ход. Станцяға жақындай поезд жай жүре бастады.
4. Я получаю удовольствие от работы.Мен жұмыстан ләззат аламын.
5. Мне не хватает места. Маған орын жетпейді
6. Вы долго ждете? Сіз көп күтіп тұрсыз ба?
7. Отец, обрадовавшись, посмотрел на сына.Әкесі қуанып ұлына қарады
8. Работая, студенты соблюдают тишину.Жұмыс істей студенттер тыныштық сақтайды.
9. Закончив работу, брат приедет домой.Жұмысын бітіріп,ағам үйге келеді.

14.7. Сұлба бойынша сөйлем құрастырыңыздар.
заңдылықтары
қалыптасу үдерісі
маңызы мен рөлі
белгілеу әдістері
Бағалаушы бағаның деңгейі ... білуге міндетті.
қозғалысы
құрылымы
болжамы
құралы
саясаты
тауар құндылығы

Бағалаушы бағаның заңдылықтарын білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның қалыптасу үдерістерін білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның маңызы мен рөлін білуге міндетті.
Бағалаушы бағаныңбелгілеу әдістерін білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның деңгейін білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның қозғалысын білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның құрылымын білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның болжамын білуге міндетті
Бағалаушы бағаның құралын білуге міндетті
Бағалаушы бағаның саясатын білуге міндетті.
Бағалаушы бағаның тауар құндылығын білуге міндетті.


14.8. Сөз тіркестерін дұрыс орналастырып, сөйлем құраңыздар.
1. Баға –бұл санның бағасы үшін төленетін ақша құралы.

2. Баға – бұл өткен мәмілелерде ұқсас нысандарды сатып алуда қанша шығындалғандығын көрсететін тарихи факт.

3. Шығындар- қазіргі заман жағдайында нысан меншігін өндіру үшін қажет ақшалар.

4. Шығындар –жекеменшік нысан құру үшін қажет болатын ұсталымдар шегі.


14.9. Асты сызылған сөздер мен сөз тіркестерін сұрақпен алмастырыңыздар.

1. Бағалау және баға белгілеу әр түрлі үдерістерді сипаттайтын маңызды экономикалық құрал болып табылады.
Бағалау және баға белгілеу қандай маңызды экономикалық құрал болып табылады?

2. Бағаны қалыптастыруға экономикалық, әлеуметтік, саяси және жағрафиялық факторлар ықпал етеді.
Экономикалық, әлеуметтік, саяси және жағрафиялық факторлар неге ықпал етеді?

3. Экономика ғылымында баға белгілеуде негізге алынатын екі теория бар.
Экономика ғылымында қандай екі теория бар?

4. Марксистік теория бағаның негізі құн деп түсіндіреді.
Марксистік теория бағаның негізі не деп түсіндіреді?

5. Тауардың құны сол тауарды өндіруге қажет еңбек мөлшерімен және оған қажетті уақытпен өлшенеді.
Тауардың құны сол тауарды өндіруге қажет немен өлшенеді?
6. Австриялық мектеп өкілдері өнімнің пайдалылығымен өлшеген дұрыс деп есептейді.
Кім өнімнің пайдалылығымен өлшеген дұрыс деп есептейді?

7. Тауардың бағасы ұсыныс пен сұранымға байланысты болады.
Ненің бағасы ұсыныс пен сұранымға байланысты болады?

8. ҚР Азаматтық кодексінің үшінші бөлімінде баға туралы арнайы бап бар.
Қайда баға туралы арнайы бап бар?

9. Бұл бапта баға тараптардың келісімі бойынша жүзеге асырылатындығы көрсетілген.
Бұл бапта баға қалай жүзеге асырылатындығы көрсетілген?


10. Бұл ҚР-да еркін нарықтық баға қолданылатындығына кепілі болады.
Бұл ҚР-да неге кепілі болады?

14.10. Сөз тіркестерін аударыңыздар және 4 сөйлем құрастырыңыздар.
а) применяя новые методы – жаңа әдістерді қолдана
отказываясь помогать – көмектесуден бас тарта
улучшая самочувствие – өзі-өзі сезінуін жақсарта
переводя текст на казахский язык –Мәтінді қазақ тіліне аудара
решив важную проблему –Маңызды мәселені шеше
получив новую информацию – Жаңа ақпаратты ала
производя новые продукции – Жаңа өнімдер өндіре
улучшая жизнь народа – Халықтың жағдайын жақсарта
б) студент, вернувшийся из университета – Унивеситеттен қайтып келген студент
дорога, ведущая в город – Қалаға апаратын жол
обсуждавшая нами книга – Біз әңгімелеген кітап
мальчик, играющий в шахматы –Дойбы ойнап жатқан ұл
дверь, предназначенная для выхода – Шығуға арналған есік

Теги:

Другие новости по теме:

Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Информация
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии к данной публикации.